50% დასრულებულია — ვისი შეფასებით? მშენებლობის ფაქტობრივი პროგრესი, ხარჯების კონტროლი და ათვისებული ღირებულება

„პროექტი 50%-ით დასრულებულია.“

 

ეს ზუსტად ჟღერს.

 

თუმცა მშენებლობაში, ინფრასტრუქტურაში, EPC პროექტებში, გემთმშენებლობაში, ოფშორულ სამუშაოებში, სამთო საბადოების ათვისებასა და პროექტზე დაფუძნებულ წარმოებაში ეს შესაძლოა ერთ-ერთი ყველაზე ორაზროვანი განცხადება იყოს, რაც ხელმძღვანელობას შეიძლება მოესმას.

მშენებლობაში არ არსებობს უნივერსალური პროცენტი, რომელსაც უბრალოდ „დასრულების პროცენტი“ ჰქვია.

 

50% — ვისი შეფასებით?

 

• დამგეგმავის?
• საიტის ინჟინრის?
• ხარჯთაღმრიცხველის (quantity surveyor)?
• ქვეკონტრაქტორის?
• ხარჯების კონტროლიორის?
• კონსულტანტის?
• ფინანსური სამსახურის?
• დამკვეთის?

 

რადგან პროექტი ერთდროულად შეიძლება იყოს:

 

 

ყველა ეს რიცხვი შესაძლოა სწორი იყოს.

 

ისინი უბრალოდ სხვადასხვა რეალობას ზომავენ.

 

და სწორედ ამიტომ პროგრესის ანგარიშგება არ უნდა აგვერიოს მშენებლობის მართვაში.

 

რეალური კითხვა მხოლოდ ეს არ არის:

 

 

რეალური კითხვაა:

 

 

სწორედ აქ იქცევა პროგრესის გაზომვა ხარჯების კონტროლად.

 

და სწორედ აქ იძენს აზრს ათვისებული ღირებულება (Earned Value).

 

---

 

რას ნიშნავს სინამდვილეში „50%-ით დასრულებული“?

 

 

Oracle Primavera P6-იც კი განასხვავებს დასრულების სხვადასხვა საზომს, მათ შორის Duration Percent Complete (ხანგრძლივობით დასრულების პროცენტი), Units Percent Complete (ერთეულებით დასრულების პროცენტი), Physical Percent Complete (ფიზიკური დასრულების პროცენტი) და Performance Percent Complete (შესრულებით დასრულების პროცენტი). შემდეგ Performance Percent Complete გამოიყენება ათვისებული ღირებულების გაანგარიშებებში. Oracle Primavera P6 — აქტივობისა და დასრულების პროცენტის განმარტებები

 

ეს განსხვავება ფუნდამენტურია.

 

დაგეგმვის აპლიკაციამ შეიძლება კანონიერად აჩვენოს, რომ აქტივობა 50%-ით დასრულებულია მის მიერ შერჩეული პროგრესის მეთოდოლოგიის მიხედვით.

 

მაგრამ ეს ავტომატურად არ ადასტურებს:

 

• რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოცულობის 50% აშენებულია;
• რომ საჭირო რესურსების 50% მოხმარებულია;
• რომ ბიუჯეტის 50% ათვისებულია;
• რომ ოპერაცია დაგეგმილი ტემპით აწარმოებს;
• ან რომ პროექტი ეკონომიკურად ჯანსაღია.

 

დრო არ არის მოცულობა.

 

მოცულობა არ არის ხარჯი.

 

ხარჯი არ არის პროგრესი.

 

მშენებლობის მართვა იწყება მაშინ, როდესაც ეს განზომილებები ერთმანეთს უკავშირდება.

 

---

 

პროგრესი უნდა აღირიცხოს იქ, სადაც ის რეალურად ხდება: ობიექტზე

 

მშენებლობის ფაქტობრივი პროგრესი შესრულებიდან მომდინარეობს.

 

ის ხდება სამშენებლო მოედანზე, ფაბრიკაციის მოედანზე, გემთსაშენ ქარხანაში, საამქროში, მაღაროში, ოფშორულ ობიექტზე ან სადაც არ უნდა სრულდებოდეს ფიზიკური სამუშაო.

 

შესაბამისად, პროგრესი უნდა აღირიცხოს სამუშაოს ფაქტობრივი მოცულობის მიმართ.

 

აქტივობის ხასიათიდან გამომდინარე, ის შეიძლება დარეგისტრირდეს როგორც:

 

• ფაქტობრივად შესრულებული მოცულობა BoQ-ის პოზიციის მიმართ;
• დასრულების პროცენტი WBS-ის აქტივობის მიმართ;
• გაზომვადი წარმოება როგორც BoQ-ის, ისე მასთან დაკავშირებული WBS-ის მიმართ;
• ან წინასწარ განსაზღვრული შეწონილი დასრულების მეთოდოლოგია, როდესაც მხოლოდ მოცულობები საკმარისი არ არის.

 

მაგალითები მარტივია:

 

• 1,000 მ მილსადენიდან დამონტაჟებულია 500 მ = 50% ფიზიკური მოცულობის პროგრესი
• 1,000 მ³ ბეტონიდან ჩასხმულია 600 მ³ = 60%
• 500 ტონა ფოლადის კონსტრუქციიდან აღმართულია 250 ტონა = 50%
• 50 ერთეული მოწყობილობიდან დამონტაჟებული და მიღებულია 25 = 50%

 

სამუშაოსთვის, რომლის გაზომვაც უწყვეტი მოცულობით გონივრული არ არის, წინასწარ განსაზღვრულ პროგრესის ეტაპებს ან კრედიტის მინიჭების წესებს (Rules of Credit) შეუძლია დაადგინოს, როგორ ითვლება დასრულება.

მაგალითად, InEight აღწერს კრედიტის მინიჭების წესებს, როგორც გაზომვად ეტაპებზე პროგრესის მიკუთვნების მეთოდს, რათა პროგრესის ანგარიშგებამ ასახოს დადასტურებული მიღწევა და არა სუბიექტური შეფასება. InEight — კრედიტის მინიჭების წესები სანდო სამშენებლო ბიუჯეტირების საფუძველია

 

აქედან გამომდინარეობს პირველი პრინციპი:

 

 

თუმცა ზუსტი ფიზიკური პროგრესიც კი განტოლების მხოლოდ ნახევარია.

 

---

 

გამოტოვებული კითხვა: რა დაჯდა ამ პროგრესის მიღწევა?

 

დავუშვათ, მილსადენის აქტივობა მოიცავს:

 

BoQ-ის მოცულობა: 1,000 მეტრი ფაქტობრივად დამონტაჟებული მოცულობა: 500 მეტრი

 

ობიექტი კანონიერად აცხადებს:

 

50%-ით დასრულებულია.

 

მაგრამ ახლა ხელმძღვანელობას გაცილებით მნიშვნელოვანი რამის ცოდნა სჭირდება.

 

რა მოვიხმარეთ ამ 500 მეტრის შესასრულებლად?

 

რამდენი:

 

• სამუშაო კაც-საათი;
• ტექნიკის საათი;
• მასალა;
• ქვეკონტრაქტორის რესურსი;
• სახარჯი მასალა;
• არაპირდაპირი რესურსი;

 

დაგვჭირდა?

 

და როგორ შეესაბამება ეს იმას, რაც თავდაპირველად დავბიუჯეტეთ?

 

 

---

 

მარტივი მაგალითი პრობლემას აჩვენებს

 

წარმოიდგინეთ, რომ 1,000 მეტრი მილსადენის ბიუჯეტი ეფუძნებოდა:

 

800 სამუშაო კაც-საათს

 

80 ტექნიკის საათს

 

1,000 მეტრ მილს

 

დამატებით შესაბამის ქვეკონტრაქტორულ და არაპირდაპირ ხარჯებს.

 

ზუსტად 50%-იანი ფიზიკური დასრულებისას პროპორციული დაგეგმვის დაშვებები ვარაუდობს, რომ დაახლოებით:

 

400 სამუშაო კაც-საათი

 

40 ტექნიკის საათი

 

500 მეტრი მასალა

 

უნდა ყოფილიყო მოხმარებული, რასაც რა თქმა უნდა, რესურსების ფაქტობრივი განაწილებისა და წარმოების პროფილის გათვალისწინებით.

 

თუმცა ობიექტის ტრანზაქციები აჩვენებს, რომ ფაქტობრივად:

 

560 სამუშაო კაც-საათი

 

55 ტექნიკის საათი

 

540 მეტრი მასალა

 

უკვე მოხმარებულია.

 

• პროექტი მართლაც ფიზიკურად 50%-ით დასრულებულია.
• მაგრამ მისი რესურსული მაჩვენებლები 50% არ არის.
• სამუშაო ძალამ უკვე გახარჯა დაგეგმილი სამუშაო კაც-საათების 70%.
• ტექნიკამ გახარჯა დაგეგმილი ტექნიკის საათების თითქმის 69%.
• მასალის მოხმარება 54%-ია.

 

 

მაგრამ ამ პროგრესის მისაღწევად საჭირო რესურსები შორდება საბიუჯეტო დაშვებებს.

 

სწორედ ამ გადახრიდან იწყება რეალური მართვის პრობლემა.

 

---

 

მოცულობა + დრო + ხარჯი: მშენებლობის რეალობის შემოწმება

 

შესაბამისად, მშენებლობაში არსებითი დამოკიდებულება მხოლოდ ეს არ არის:

 

დაგეგმილი პროგრესი ფაქტობრივი პროგრესის წინაშე

 

არამედ:

 

 

თითოეული მათგანი დანარჩენებს ამოწმებს.

 

მოცულობა პასუხობს კითხვას:

 

რა ავაშენეთ რეალურად?

 

დრო პასუხობს კითხვას:

 

რამდენად სწრაფად ვაწარმოებთ მას (ძალისხმევაზე დაფუძნებული წარმოება)?

 

რესურსები პასუხობს კითხვას:

 

რა მოვიხმარეთ მის საწარმოებლად?

 

ხარჯი პასუხობს კითხვას:

 

რა დაგვიჯდა რესურსების ამ მოხმარებამ?

 

ჯანსაღი ოპერაცია მოითხოვს, რომ ეს განზომილებები გონივრულად შესაბამებოდეს პროექტის ბიუჯეტსა და გრაფიკში ჩადებულ დაშვებებს.

 

ეს არის რეალობის შემოწმება.

 

---

 

წარმოების ტემპი ისევე მნიშვნელოვანია, როგორც პროგრესი

 

დავუშვათ, თავდაპირველი ბიუჯეტი გულისხმობდა:

 

• 1,000 მეტრ სამუშაოს 800 სამუშაო კაც-საათით.

 

შესაბამისად, საბიუჯეტო მწარმოებლურობაა:

 

• 1.25 მეტრი ერთ სამუშაო კაც-საათზე.

 

მაგრამ 500 მეტრის დასრულებისას გახარჯულია 560 სამუშაო კაც-საათი.

 

ფაქტობრივი მწარმოებლურობა ახლა:

 

• 0.89 მეტრია ერთ სამუშაო კაც-საათზე.
• ფიზიკური პროგრესი კვლავ ზუსტად აღრიცხულია 50%-ით.

 

მაგრამ შრომის მწარმოებლურობა საბიუჯეტო დაშვებასთან შედარებით მნიშვნელოვნად გაუარესდა.

 

პროგრესის დაფა, რომელიც უბრალოდ აცხადებს:

 

 

ამას ვერ გამოავლენს.

 

პროცენტი სწორია.

 

მართვის დასკვნა კი მცდარია, რადგან პროცენტი ოპერაციული კონტექსტის გარეშე არსებობს.

 

სწორედ ამიტომ შრომის ფაქტობრივი მწარმოებლურობა უნდა გამოითვლოს რესურსების მოხმარების რეალურად შესრულებულ სამუშაოსთან დაკავშირებით.

 

 

---

 

ეს არის ის, რასაც ათვისებული ღირებულება ხელმძღვანელობას ეუბნება

 

პროექტის კონტროლის დონეზე ათვისებული ღირებულების ანალიზი (Earned Value Analysis) ამ დამოკიდებულებას სამი ფუნდამენტური განზომილების შედარებით აფორმალებს:

 

• დაგეგმილი ღირებულება (PV): რა ღირებულების სამუშაო უნდა ყოფილიყო შესრულებული ამ დროისთვის?
• ათვისებული ღირებულება (EV): რამდენია რეალურად შესრულებული სამუშაოს საბიუჯეტო ღირებულება?
• ფაქტობრივი ხარჯი (AC): რა დაჯდა რეალურად შესრულებული სამუშაო?

 

დავუშვათ, ჩვენი მილსადენის სამუშაო პაკეტის ბიუჯეტი დასრულებისას (Budget at Completion) შეადგენს $100,000-ს.

 

ანგარიშგების თარიღისთვის:

 

დაგეგმილი პროგრესი = 60%

 

შესაბამისად:

 

PV = $60,000

 

თუმცა დადასტურებული ფიზიკური პროგრესი მხოლოდ:

 

50%-ია

 

შესაბამისად:

 

EV = $50,000

 

ხოლო ფაქტობრივად მოხმარებულმა რესურსებმა შექმნა:

 

AC = $65,000

 

შესაბამისად, პროექტი გეგმას ჩამორჩება და მიღწეულ ღირებულებასთან შედარებით არაპროპორციულად ბევრს ხარჯავს.

 

გრაფიკის შესრულების ინდექსი (SPI) არის:

 

SPI = EV / PV = 0.83

 

ხარჯების შესრულების ინდექსი (CPI) არის:

 

CPI = EV / AC = 0.77

 

Oracle Primavera-ს მიმდინარე API განმარტებებიც ანალოგიურად აღწერს ათვისებულ ღირებულებას, როგორც საბაზისო ბიუჯეტის ნამრავლს Performance Percent Complete-ზე, ხოლო SPI-ს — როგორც ათვისებული ღირებულების შეფარდებას დაგეგმილ ღირებულებასთან. Oracle Primavera P6 — ათვისებული ღირებულებისა და გრაფიკის შესრულების განმარტებები

 

სწორედ ამიტომაა ათვისებული ღირებულება ძლიერი ინსტრუმენტი.

 

იგი უბრალოდ არ სვამს კითხვას:

 

 

იგი სვამს კითხვას:

 

 

და ეს ფუნდამენტურად მშენებლობის მართვის საკითხია.

 

---

 

ათვისებული ღირებულება მაინც მშენებლობის ფაქტობრივ რეალობას უნდა ეყრდნობოდეს

 

ათვისებული ღირებულება იმდენივე საიმედოა, რამდენადაც საიმედოა პროგრესის გაზომვა, რომელზეც ის ეყრდნობა.

 

თუ ვინმე უბრალოდ ჩაწერს:

 

50%-ით დასრულებული

 

WBS-ის აქტივობისთვის ფიზიკურ მიღწევასთან დასაბუთებელი კავშირის გარეშე, ათვისებული ღირებულების მიღებული გაანგარიშება შესაძლოა მათემატიკურად უნაკლო იყოს, ოპერაციულად კი — უაზრო.

 

ეს მნიშვნელოვანი განსხვავებაა.

 

სისტემამ უნდა იცოდეს, რა წარმოადგენს ათვისებულ პროგრესს.

 

ეს შეიძლება ეყრდნობოდეს:

 

• დამონტაჟებულ მოცულობებს;
• BoQ-ის შესრულებულ მოცულობებს;
• WBS-ის დადასტურებულ პროგრესს;
• შეწონილ ეტაპებს;
• კრედიტის მინიჭების წესებს (Rules of Credit);
• მიღებულ საწარმოო შედეგებს;
• შემოწმებულ სამუშაოს;
• ან სხვა ობიექტურად განსაზღვრულ გაზომვის მეთოდს.

 

მიზანი ყოველთვის ერთია:

 

 

არა ოპტიმიზმს.

 

არა დახარჯულ თანხას.

 

და არა უბრალოდ გასულ დროს.

 

---

 

რატომ არ არის საკმარისი მხოლოდ WBS-ზე დაფუძნებული პროგრესი

 

WBS უცილებელია.

 

ის ასტრუქტურებს:

 

• აქტივობებს;
• თანმიმდევრობას;
• დამოკიდებულებებს;
• საკვანძო ეტაპებს;
• ხანგრძლივობას;
• პროექტის დროს.

 

მაგრამ WBS-ს თავისთავად არ შეუძლია მშენებლობის სრული ეკონომიკური რეალობის ასახვა.

 

განვიხილოთ აქტივობა:

 

გაცივებული წყლის მილსადენის მონტაჟი — მე-3 სართული

 

გრაფიკს შეიძლება ჰქონდეს ინფორმაცია:

 

• დაწყების თარიღის შესახებ;
• დასრულების თარიღის შესახებ;
• ხანგრძლივობის შესახებ;
• ლოგიკური კავშირების შესახებ;
• რესურსების განაწილების შესახებ;
• დასრულების პროცენტის შესახებ.

 

მაგრამ კომერციულ და ოპერაციულ კონტროლს გაცილებით მეტი სჭირდება.

 

• მილის რა მოცულობა შედის ამ აქტივობაში?
• BoQ-ის რომელი პოზიციები?
• რომელი დიამეტრები?
• რომელი მასალები?
• რომელი სამუშაო სპეციალობები?
• რომელი ტექნიკა?
• რომელი ქვეკონტრაქტორი?
• რა ბიუჯეტი?
• რა ხარჯი?
• რა შეისყიდეს?
• რა მოვიდა?
• რა მოიხმარა?
• რა შემოწმდა?
• რა დამოწმდა?
• რა განახღდა?

 

WBS-ის აქტივობა წარმოადგენს დროის შესრულების სტრუქტურას.

 

იგი ავტომატურად არ ასახავს პროექტის სრულ კომერციულ და ფინანსურ სტრუქტურას.

 

სწორედ ამიტომ იყენებს ProjectVIEW ERP კავშირს:

 

 

• BoQ ადგენს გაზომვად და კომერციულ ფარგლებს.
• WBS ადგენს შესრულებასა და დროს.
• ხარჯების კოდები ადგენს რესურსების მოხმარების საწარმოსეულ ეკონომიკურ კლასიფიკაციას.

 

შემდეგ ProjectVIEW პროექტის ფაქტობრივ ტრანზაქციებს ამ სტრუქტურებთან აკავშირებს.

 

 

---

 

WBS-ის პროგრესის განახლება ანგარიშია. იგი ჯერ კიდევ არ არის ხარჯების კონტროლი.

 

ეს განსხვავება მკაფიოდ უნდა იყოს გამოკვეთილი.

 

როდესაც ვინმე აქტივობას ახლებს:

 

40% → 50%

 

ორგანიზაციამ პროგრესი დაარეგისტრირა.

 

სასარგებლოა? უდავოდ.

 

აუცილებელია? დიახ.

 

მშენებლობის მართვაა? ჯერ არა.

 

ხელმძღვანელობამ კვლავ უნდა დაადგინოს, ამართლებს თუ არა იმავე სამუშაოსთან დაკავშირებული რესურსების გამოყენება ამ პროგრესს.

 

თუ დამატებითმა 10%-იანმა პროგრესმა მოითხოვა:

 

• მოსალოდნელი შრომის 10%,
• მოსალოდნელი ტექნიკის 10%,
• მოსალოდნელი მასალის 10%,

 

და დაახლოებით მოსალოდნელი დრო,

 

ოპერაცია შესაძლოა კარგად მიდიოდეს.

 

მაგრამ თუ იგივე დამატებითმა 10%-იანმა პროგრესმა მოითხოვა:

 

• 22%-ით მეტი შრომა,
• 18%-ით მეტი ტექნიკის ხარჯი,
• 15%-ით მეტი მასალის მოხმარება,

 

და მოსალოდნელზე ორჯერ მეტი დრო,

 

ხელმძღვანელობამ სერიოზული შესრულების პრობლემა აღმოაჩინა.

 

• მხოლოდ გრაფიკს ამის ახსნა არ შეუძლია.
• მხოლოდ პროგრესის პროცენტს ამის ახსნა არ შეუძლია.
• მხოლოდ ბუღალტრულ რეესტრს ამის ახსნა არ შეუძლია.

 

მას მხოლოდ მიღწეულ სამუშაოსა და მოხმარებულ რესურსებს შორის კავშირი ხსნის.

 

---

 

ეს არის განსხვავება ანგარიშგებასა და მშენებლობის მართვას შორის

 

დაგეგმვის სისტემას შეუძლია ხელმძღვანელობას უთხრას:

 

 

მშენებლობის მართვისა და ხარჯების კონტროლის სისტემამ კი უნდა უპასუხოს:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ეს კონტროლის რადიკალურად განსხვავებული დონეა.

 

ცალკე აღებული პროცენტი ანგარიშგებაა.

 

შესრულებული სამუშაოს მოცულობა, შეჯერებული დროსთან, რესურსებთან და ხარჯთან, არის მშენებლობის მართვა.

 

---

 

სამუშაო კაც-საათები პროგრესს არ უდრის

 

განვიხილოთ ორი პროექტი.

 

ორივე აცხადებს:

 

• 50%-იან ფიზიკურ პროგრესს.

 

პროექტმა A-მ მოიხმარა:

 

• საბიუჯეტო სამუშაო კაც-საათების 48%.

 

პროექტმა B-მ მოიხმარა:

 

• 72%.

 

უნდა ჩათვალოს თუ არა ხელმძღვანელობამ ისინი ერთნაირად ჯანსაღად მხოლოდ იმიტომ, რომ ორივე 50%-ითაა დასრულებული?

 

ცხადია, რომ არა.

 

პროექტი A ზოგადად ინარჩუნებს შრომის დაგეგმილ მწარმოებლურობას.

 

პროექტი B იმავე ფიზიკურ შედეგში მნიშვნელოვნად მეტ შრომას ხარჯავს.

 

განსხვავება შესაძლოა გამოწვეული იყოს:

 

• ობიექტის რთული პირობებით;
• სწავლის მრუდით;
• გადატვირთულობით;
• სამუშაოების ხელახლა შესრულებით;
• სუსტი ზედამხედველობით;
• მასალების არასაკმარისი ხელმისაწვდომობით;
• პროექტის ცვლილებებით;
• წვდომის შეზღუდვებით;
• ზეგანაკვეთური სამუშაოთი;
• ბრიგადის შეუსაბამო შემადგენლობით;
• ან ხარჯთაღრიცხვის მცდარი დაშვებებით.

 

მიზეზის მიუხედავად, პრობლემა მხოლოდ მაშინ ხდება ხილული, როდესაც შრომის მოხმარებას და ფიზიკურ მიღწევას პროექტის ერთი და იგივე მიბმა აქვს.

 

სწორედ ამიტომ განიხილავს ProjectVIEW შრომის მწარმოებლურობას როგორც პროექტის კონტროლის ნაწილს და არა უბრალოდ HR ადმინისტრირებას.

 

---

 

ტექნიკის საათებიც არ უდრის პროგრესს

 

იგივე ლოგიკა ვრცელდება ტექნიკაზე.

 

აყვენებას, რომელიც ათი საათით არის დაჯავშნილი, აუცილებლად არ შეუქმნია ათი საათის ღირებულება.

 

ობიექტზე მყოფი ექსკავატორი შესაძლოა:

 

• მუშაობდეს,
• ელოდებოდეს,
• უმოქმედოდ იდგეს,
• ტექნიკურ მომსახურებაზე იყოს,
• მობილიზაციის პროცესში იყოს,
• ან სხვა აქტივობის გამო დაბლოკილი იყოს.

 

კითხვა მხოლოდ ეს არ არის:

 

 

კითხვაა:

 

 

ProjectVIEW-ს ტექნიკის მართვის მოდელი მოიცავს სამუშაო და უმოქმედო დროის ხარჯს, დაგეგმვასა და ხელმისაწვდომობას, ლოგისტიკას, ტექნიკურ მომსახურებას და ტექნიკის BoQ-სთან დაკავშირებულ ყოველდღიურ გამოყენებას.

 

შესაბამისად, ტექნიკა შეიძლება განიხილებოდეს როგორც პროექტის ფაქტობრივ წარმოებასთან დაკავშირებული ეკონომიკური რესურსი — და არა უბრალოდ როგორც აქტივი ტექნიკის პარკის რეესტრში.

 

---

 

ობიექტზე მოტანილი მასალა პროგრესი არ არის

 

მასალებს კიდევ ერთი გავრცელებული დამახინჯება შემოაქვს.

 

დავუშვათ:

 

მასალების 70% უკვე შესყიდულია.

 

სამუშაო 70%-ით დასრულებულია?

 

რა თქმა უნდა, არა.

 

რა მოხდება, თუ:

 

• 70% შეკვეთილია,
• 60% მოწოდებულია,
• 55% მარაგშია მიღებული,
• 45% საწყობიდან გაცემულია,
• 40% დამონტაჟებულია,
• და მხოლოდ 35% არის შემოწმებული და მიღებული?

 

რომელი პროცენტი ასახავს პროგრესს?

 

თითოეული ტრანზაქცია ხელმძღვანელობას სასარგებლო ინფორმაციას აწვდის.

 

არცერთი არ უნდა არიოს მეორეში.

 

ProjectVIEW-ს მასალებისა და წარმოების პროცესები განასხვავებენ:

 

• შესყიდვებს;
• საქონლის მიღების აქტებს;
• მარაგს;
• საწყობის მოძრაობებს;
• გაცემებს;
• წარმოების ფაზებს;
• რესურსების მოხმარებას;
• და წარმოების ფაქტობრივ ხარჯს.

 

ეს განსხვავება გადამწყვეტია:

 

• მშენებლობაში,
• MEP სისტემების ფაბრიკაციაში,
• ფოლადის კონსტრუქციებში,
• მოდულურ მშენებლობაში,
• გემთმშენებლობაში,
• გემთშეკეთებაში,
• ოფშორულ ფაბრიკაციაში,
• სამრეწველო წარმოებაში,

 

და სხვა პროექტზე დაფუძნებულ საწარმოო გარემოებებში.

 

• შეკვეთილი არ ნიშნავს მიღებულს.
• მიღებული არ ნიშნავს მოხმარებულს.
• მოხმარებული არ ნიშნავს დამონტაჟებულს.
• დამონტაჟებული აუცილებლად არ ნიშნავს მიღებულს.

 

და ამ პროცენტებიდან არცერთი არ უნდა იქცეს ბრმად „პროექტის პროგრესად“.

 

---

 

საწარმოო მოედნის პროგრესი ავტომატურად არ არის ობიექტის პროგრესი

 

ეს კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება, როდესაც პროექტები წარმოებასა და მშენებლობას აერთიანებს.

 

დავუშვათ, მოდულური ერთეული:

 

• საწარმოო მოედანზე 80%-ითაა დამზადებული.

 

შესაბამისი საპროექტო სამუშაო 80%-ითაა დასრულებული?

 

• შესაძლოა, არა.

 

მოდულს შესაძლოა კვლავ სჭირდებოდეს:

 

• ტესტირება;
• შემოწმება;
• შეღებვა;
• გაცემის ნებართვა;
• ტრანსპორტირება;
• აწევა;
• მონტაჟი;
• დაერთება;
• გაშვება-გამართვა;
• და დამკვეთის მიერ მიღება.

 

შესაბამისად, პროექტზე დაფუძნებულ წარმოებას სჭირდება პროგრესის კონტროლი რამდენიმე ფიზიკურ გარემოში:

 

 

ეკონომიკური ძაფი უწყვეტი უნდა დარჩეს, სანამ ფიზიკური პროდუქტი გადაადგილდება.

 

სხვაგვარად თითოეული დეპარტამენტი „დასრულების“ საკუთარ ვერსიას აცხადებს.

 

---

 

ქვეკონტრაქტორის მიერ დაფიქსირებული პროგრესი რეალობის კიდევ ერთი ვერსიაა

 

ქვეკონტრაქტორმა შესაძლოა წარმოადგინოს:

 

55%-ით დასრულებული.

 

ეს აუცილებლად არ არის ის პროცენტი, რომელიც მთავარმა კონტრაქტორმა უნდა აღიაროს.

 

ფაქტობრივი პროგრესი შესაძლოა დასადასტურებელი იყოს შემდეგის მიმართ:

 

• გაზომილი მოცულობები;
• შემოწმების ჩანაწერები;
• სახელშეკრულებო განაკვეთები;
• წინა დამოწმებები;
• დამტკიცებული ცვლილებები;
• გადასახადის დაკავება (retention);
• დაქვითვები;
• შეუსაბამობები;
• და დამხმარე დოკუმენტები.

 

შესაბამისად:

 

მოთხოვნილი პროგრესი ≠ დადასტურებული პროგრესი

და:

 

დადასტურებული პროგრესი ≠ დამოწმებული პროგრესი

 

ProjectVIEW-ს ქვეკონტრაქტორების პროცესები შექმნილია იმისთვის, რომ ქვეკონტრაქტორული ხელშეკრულებები, ობიექტის პროგრესი, დამოწმებები, დაქვითვები და ფინანსური შედეგები პროექტის კონტროლის სტრუქტურაში დააკავშიროს. DANAOS ProjectVIEW-ს ინტეგრირებულ გარემოს აღწერს, როგორც გარემოს, რომელიც პროექტის ხარჯების კონტროლთან ერთად მოიცავს ქვეკონტრაქტორების პროგრესს, დამოწმებებს და ვალდებულებებს.

 

---

 

დამოწმებული პროგრესი იგივე არ არის, რაც ფიზიკური პროგრესი

 

კონტრაქტორს შესაძლოა რეალურად ჰქონდეს შესრულებული:

 

ფიზიკური სამუშაოს 50%.

 

მაგრამ შესაძლოა:

 

• 47% იყოს შემოწმებული,
• 43% იყოს ოფიციალურად დამოწმებული,
• 38%-ზე იყოს ინვოისი წარდგენილი,
• და 30% იყოს რეალურად გადახდილი.

 

და კვლავ, ამ პროცენტებიდან არცერთი აუცილებლად მცდარი არ არის.

 

ისინი სამუშაოს კომერციულ ღირებულებად გარდაქმნის სხვადასხვა ეტაპს ეკუთვნის.

 

აქედან მნიშვნელოვანი თანმიმდევრობა გამოიკვეთება:

 

 

სამშენებლო ERP უნდა ინახავდეს ამ განსხვავებებს და ამავდროულად შეინარჩუნოს მათ შორის კავშირები.

 

რადგან ოპერაციული შესრულება ბოლოს ფინანსურ რეალობად უნდა იქცეს.

 

---

 

სწორედ აქ უნდა შეხვდეს ერთმანეთს საპროექტო და ფინანსური აღრიცხვა

 

ფინანსურ აღრიცხვას შეუძლია ზუსტად ასახოს:

 

• ინვოისები;
• გადასახდელი ანგარიშები;
• მისაღები ანგარიშები;
• საბუღალტრო გატარებები;
• გადახდები;
• შემოსავალი;
• ხარჯები.

 

მაგრამ ბუღალტრული აღრიცხვა ჩვეულებრივ ფინანსურ შედეგს ხედავს მას შემდეგ, რაც ტრანზაქცია ფინანსურად აღიარება.

 

მშენებლობის მართვამ კი ისიც უნდა იცოდეს, რა ხდება ოპერაციულად, სანამ ყველა ფინანსური დოკუმენტი მოვა.

 

• მომწოდებელს შესაძლოა უკვე მოტანილი ჰქონდეს მასალა, რომლის ინვოისი ჯერ არ არის ასახული.
• ქვეკონტრაქტორს შესაძლოა უკვე შესრულებული ჰქონდეს სამუშაო, რომელიც ჯერ არ არის დამოწმებული.
• შრომა შესაძლოა უკვე მოხმარებული იყოს ხელფასის უწყისის დახურვამდე.
• ტექნიკას შესაძლოა უკვე ემუშავა, სანამ სამესური ხარჯების განაწილება დასრულდებოდა.
• შესაბამისად, ფიზიკური პროგრესი არსებობს მარანდე, სანამ მისი ხარჯის ნაწილი მთავარ ბუღალტრულ წიგნში აღირიცხება.

 

 

და კვლავ:

 

BoQ ↔ WBS ↔ ხარჯების კოდები

 

სწორედ აქ ერწყმის ერთმანეთს ფინანსური და საპროექტო აღრიცხვა.

 

---

 

ხარჯების კონტროლი მაშინ ხორციელდება, როდესაც რესურსების მოხმარება ამართლებს პროგრესს

 

ახლა ხარჯების კონტროლის უფრო ზუსტად განსაზღვრა შეგვიძლია.

 

ხარჯების კონტროლი მხოლოდ იმის ცოდნა არ არის:

 

• ფაქტობრივი ხარჯი ბიუჯეტის წინაშე.

 

ეს არის იმის გაგება, რატომ არსებობს ფაქტობრივი ხარჯი მიღწეულ სამუშაოსთან მიმართებაში.

 

დავუშვათ, ორივე სამუშაო პაკეტმა დახარჯა:

 

• $500,000.

 

პაკეტმა A-მ აითვისა:

 

• $550,000 საბიუჯეტო ღირებულება.

 

პაკეტმა B-მ აითვისა:

 

• $350,000.

 

ბუღალტრული ტრანზაქცია შესაძლოა ორივე შემთხვევაში ერთნაირად ზუსტი იყოს.

 

ოპერაციული შედეგიანობა კი სრულიად განსხვავებულია.

 

სწორედ ამიტომ რესურსების ხარჯი უნდა უკავშირდებოდეს პროექტის იმავე სტრუქტურას, რომლის მიმართაც პროგრესი იზომება.

 

სხვაგვარად ხელმძღვანელობა ხედავს ფულს.

 

და ხელმძღვანელობა ხედავს პროგრესს.

 

მაგრამ ვერ ხსნის საიმედოდ მათ შორის კავშირს.

 

ეს ხარჯების კონტროლი არ არის.

 

ეს ორი ცალკეული ანგარიშია.

 

---

 

როდესაც მოცულობა, წარმოების ტემპი და ხარჯი ერთმანეთს შეესაბამება

 

ყველაზე ძლიერი მდგომარეობა მიიღწევა, როდესაც ხელმძღვანელობას შეუძლია უწყვეტად შეადაროს:

 

მოცულობა

 

რამდენი სამუშაოა რეალურად შესრულებული?

 

წარმოების ტემპი

 

რამდენად ეფექტურად წარმოიქმნება ეს მოცულობა დროის განმავლობაში?

 

ხარჯი

 

რა რესურსული დანახარჯი დასჭირდა მის მისაღწევად?

 

როდესაც ეს სამი საბაზისო გეგმასთან შესაბამისობაში რჩება, პროექტი თავის დაგეგმილ ეკონომიკურ მოდელთან ახლოს ფუნქციონირებს.

 

როდესაც რომელიმე გადახრას იწყებს, ხელმძღვანელობა ადრეულ გაფრთხილებას იღებს.

 

მაგალითად:

 

• მოცულობა ჩამორჩება + ხარჯი გეგმის შესაბამისია

 

შესაძლოა მიუთითებდეს გრაფიკის/მწარმოებლურობის პრობლემებზე.

 

• მოცულობა გეგმის შესაბამისია + ხარჯი მაღალია

 

შესაძლოა მიუთითებდეს რესურსების არაეფექტურ გამოყენებაზე.

 

• მოცულობა წინ უსწრებს + ხარჯი პროპორციულად წინ უსწრებს

 

შესაძლოა უბრალოდ დაჩქარებულ შესრულებას ასახავდეს.

 

• მოცულობა წინ უსწრებს + ხარჯი გეგმაზე დაბალია

 

შესაძლოა მიუთითებდეს გაუმჯობესებულ მწარმოებლურობაზე.

 

• დრო გადის + მცირე მოცულობაა ათვისებული

 

მიუთითებს გრაფიკის გაუარესებაზე.

 

სწორედ ამიტომ არ შეიძლება პროგრესის დამოუკიდებლად ინტერპრეტაცია.

 

იგი უნდა ახსნილ იქნას წარმოებისა და ხარჯის მეშვეობით.

 

---

 

პროგრესის ანგარიშგებიდან რეალობის უწყვეტ შემოწმებამდე

 

ტრადიციული ანგარიშგება ჯერჯერობით პერიოდულად მუშაობს:

 

• პროგრესის შეგროვება.
• P6-ის განახლება.
• ფაქტობრივი ხარჯების შეგროვება.
• ინვოისების მოლოდინი.
• ფინანსური პერიოდის დახურვა.
• ცხრილების შეჯერება.
• ყოველთვიური ანგარიშის მომზადება.
• გადახრის ახსნა.

 

როდესაც ხელმძღვანელობა სრულ სურათს ხედავს, მოვლენა, რომელმაც გადახრა გამოიწვია, შესაძლოა კვირების წინ მოხდა.

 

პროექტზე ორიენტირებული ERP ამ თანმიმდევრობას ცვლის.

 

ობიექტის მომხმარებლები უწყვეტად არეგისტრირებენ:

 

• ფიზიკურ პროგრესს;
• შრომის ტრანზაქციებს;
• ტექნიკის გამოყენებას;
• მასალების მოძრაობებს;
• წარმოებას;
• ქვეკონტრაქტორების პროგრესს;
• შემოწმებებს;
• დამოწმებებს;
• და სხვა ოპერაციულ მოვლენებს.

 

ეს ტრანზაქციები პროექტის იმავე სტრუქტურებს უკავშირდება.

 

შესაბამისად, სისტემას შეუძლია უწყვეტად იკითხოს:

 

 

 

 

 

 

 

ეს არის პროექტის ჭეშმარიტი რეალობის შემოწმება.

 

---

 

და ეს ასევე საიმედო AI-ის საფუძველია

 

AI ამ არქიტექტურას კიდევ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის.

 

წარმოიდგინეთ, რომ კორპორაციულ AI აგენტს ეკითხებით:

 

 

თუ პროგრესი P6-შია,

 

მასალები — ცხრილებში,

 

შრომა — ხელფასის სისტემაში,

 

ტექნიკა — სხვა სისტემაში,

 

ქვეკონტრაქტორების პროგრესი — PDF ფაილებში,

 

შესყიდვები — ERP-ში,

 

ხოლო ფაქტობრივი ფინანსური მონაცემები — მთავარ ბუღალტრულ წიგნში,

 

AI-მ ჯერ ამ მონაცემთა კრებს შორის კავშირების გამოტანა უნდა სცადოს.

 

ეს ალბათური ამოცანაა ჯერ კიდევ მანამდე, სანამ რეალურ ბიზნეს-კითხვას შეეხება.

 

მაგრამ თუ:

 

BoQ, WBS, ხარჯების კოდები, რესურსები, პროგრესი და ფინანსური ტრანზაქციები უკვე დეტერმინისტულადაა დაკავშირებული,

 

AI სტრუქტურირებული ბიზნეს-კონტექსტიდან მუშაობს.

 

ახლა მას შეუძლია პროექტის შესწავლა და არა მისი რეკონსტრუქცია.

 

სწორედ ეს არის ProjectVIEW ERP + ProjectVIEW AI არქიტექტურის დანიშნულება:

 

 

 

AI-ს არ უნდა თხოვონ იმ კავშირების გამოგონება, რომლების დამყარებაც თავად საწარმომ ვერ შეძლო.

 

---

 

მაშ რამდენად არის დასრულებული „50%-ით დასრულებული“ პროექტი?

 

სწორი პასუხია:

 

• ეს დამოკიდებულია იმაზე, რას ზომავს ეს 50%.

 

თუმცა მშენებლობის მართვა უფრო შორს უნდა წავიდეს.

 

თუ 50% დადასტურებულ ფიზიკურ მიღწევას ასახავს, ხელმძღვანელობამ შემდეგ უნდა იკითხოს:

 

• რისი მიღწევა გვეგმა ამ დროისთვის?
• რა მოცულობას მივაღწიეთ რეალურად?
• რამდენი დრო დასჭირდა?
• რა შრომა მოვიხმარეთ?
• რა ტექნიკა მოვიხმარეთ?
• რა მასალა მოვიხმარეთ?
• ქვეკონტრაქტორების რა ღირებულება მოვიხმარეთ?
• რა იყო ფაქტობრივი ხარჯი?
• რა ღირებულება ავითვისეთ?
• რა დამოწმდა?
• რაზე გაიწერა ინვოისი?
• რა ამოიღება?

 

მხოლოდ ამის შემდეგ ხდება „50%-ით დასრულებული“ სამართავი ინფორმაცია და არა უბრალოდ რიცხვი დაფაზე.

 

---

 

FAQ

ხშირად დასმული კითხვები

რა არის ფაქტობრივი პროგრესი მშენებლობაში?

ფაქტობრივი პროგრესი არის პროექტის სამუშაოს გაზომვადი მოცულობა ან ობიექტურად დადასტურებული პროცენტი, რომელიც ანგარიშგების თარიღისთვის რეალურად არის შესრულებული. იგი ჩვეულებრივ უნდა აღირიცხოს პროექტის ფარგლის მიმართ, რომელსაც BoQ-ის პოზიციები, WBS-ის აქტივობები ან მათ შორის კონტროლირებადი კავშირი ასახავს.

როგორ უნდა გაიზომოს მშენებლობის პროგრესი?

შეძლებისდაგვარად, მშენებლობის პროგრესი უნდა გაიზომოს ფაქტობრივად შესრულებული მოცულობებით — მაგალითად, დამონტაჟებული მეტრებით, ჩასხმული კუბური მეტრებით ან აღმართული ტონებით. როდესაც მხოლოდ ფიზიკური მოცულობები საკმარისი არ არის, პროგრესის ობიექტურად განსაზღვრისთვის შეიძლება გამოიყენოთ წინასწარ განსაზღვრული შეწონილი ეტაპები ან კრედიტის მინიჭების წესები (Rules of Credit).

არის თუ არა WBS-ის დასრულების პროცენტი საკმარისი სამშენებლო პროექტის კონტროლისთვის?

არა.

WBS-ის დასრულების პროცენტი ღირებულია გრაფიკის მართვისთვის, მაგრამ პროექტის კონტროლი ასევე მოითხოვს ფიზიკურ მოცულობებთან, რესურსების მოხმარებასთან და ხარჯთან შედარებას.

WBS-ის პროგრესის პროცენტი, რომელიც მოწყვეტილია შრომას, მასალებს, ტექნიკას, ქვეკონტრაქტორებსა და ფინანსურ ტრანზაქციებს, იძლევა პროგრესის ანგარიშგებას და არა მშენებლობის ყოვლისმომცველ მართვას.

რა კავშირია პროგრესსა და ხარჯების კონტროლს შორის?

პროგრესი ადგენს, რა სამუშაოა შესრულებული.

ხარჯების კონტროლი ადგენს, შეესაბამება თუ არა ამ სამუშაოს შესასრულებლად მოხმარებული რესურსები და ხარჯი პროექტის ბიუჯეტს.

შესაბამისად, შრომის, ტექნიკის, მასალების, ქვეკონტრაქტორებისა და სხვა რესურსების ფაქტობრივი ხარჯი უნდა უკავშირდებოდეს იმავე BoQ-ს და/ან WBS-ს, რომლის მიმართაც პროგრესი იზომება.

რა არის ათვისებული ღირებულება მშენებლობაში?

ათვისებული ღირებულება არის რეალურად შესრულებული სამუშაოს საბიუჯეტო ღირებულება.

იგი ხელმძღვანელობას საშუალებას აძლევს შეადაროს, რა იყო დაგეგმილი, რა მიიღწა და რა დაჯდა რეალურად მიღწეული სამუშაო.

Oracle Primavera ათვისებული ღირებულების გამოსათვლელად Performance Percent Complete-ს იყენებს. Oracle Primavera P6 — ათვისებული ღირებულების განმარტებები

რა განსხვავებაა ფიზიკურ პროგრესსა და ათვისებულ ღირებულებას შორის?

ფიზიკური პროგრესი აღწერს შესრულებული სამუშაოს ოდენობას.

ათვისებული ღირებულება ამ შესრულებულ სამუშაოს საბიუჯეტო ეკონომიკურ ღირებულებას საზღვრავს.

შესაბამისად, ფიზიკური პროგრესი ადგენს მიღწევას, ხოლო ათვისებული ღირებულება ხელმძღვანელობას ეხმარება მიღწევა შეადაროს პროექტის ბიუჯეტსა და ფაქტობრივ ხარჯს.

რატომ შეიძლება პროექტი 50%-ით იყოს დასრულებული, მაგრამ უკვე ბიუჯეტს აჭარბოებდეს?

რადგან ფიზიკური პროგრესი და რესურსების მოხმარება შესაძლოა ერთმანეთს შორდებოდეს.

პროექტმა შესაძლოა სამუშაოს 50%-ს მიაღწიოს მას შემდეგ, რაც უკვე გახარჯა შრომის ბიუჯეტის 70%, ტექნიკის ბიუჯეტის 65% და სრული ხარჯის 60%.

დასრულების პროცენტი შესაძლოა სწორი იყოს, მაშინ როცა პროექტის ეკონომიკური მაჩვენებლები უარესდება.

როგორ უკავშირდება შრომის მწარმოებლურობა მშენებლობის პროგრესს?

შრომის მწარმოებლურობა ზომავს მოხმარებულ შრომასა და შესრულებულ სამუშაოს შორის თანაფარდობას.

მაგალითად:

დამონტაჟებული მეტრები / სამუშაო კაც-საათი

ან:

დამზადებული ტონები / სამუშაო კაც-საათი

სამუშაო კაც-საათების აღრიცხვა გაზომვად შედეგთან დაკავშირების გარეშე აჩვენებს მოხმარებას, მაგრამ არა მწარმოებლურობას.

ითვლება თუ არა მასალის მოწოდება მშენებლობის პროგრესად?

აუცილებლად არა.

მასალები შესაძლოა სხვადასხვა დროს იყოს შეკვეთილი, მოწოდებული, საწყობში დასაწყობებული, გაცემული, დამუშავებული, დამონტაჟებული და მიღებული.

მასალის მოსვლა მნიშვნელოვანია ლოგისტიკისა და ვალდებულებებისთვის, მაგრამ იგი ავტომატურად არ უნდა იქნას გაგებული როგორც მშენებლობის ფიზიკური პროგრესი.

არის თუ არა ქვეკონტრაქტორის მიერ მოთხოვნილი პროგრესი იგივე, რაც პროექტის პროგრესი?

არა.

ქვეკონტრაქტორის მოთხოვნები დამოწმებულ პროგრესად გადაქცევამდე უნდა გადამოწმდეს გაზომვად სამუშაოსთან, შემოწმების ჩანაწერებთან, სახელშეკრულებო პირობებთან, ცვლილებებთან, წინა დამოწმებებთან, დაქვითვებთან და გადასახადის დაკავებასთან შედარებით.

რატომ უნდა დავაკავშიროთ BoQ, WBS და ხარჯების კოდები?

რადგან ისინი ერთი და იგივე პროექტის სამ განსხვავებულ, მაგრამ ურთიერთდამოკიდებულ განზომილებას წარმოადგენს:

 

BoQ — გაზომვადი/კომერციული ფარგლი

 

WBS — შესრულება და დრო

 

ხარჯების კოდები — ეკონომიკური კლასიფიკაცია

 

მათი დაკავშირება საშუალებას იძლევა, ფიზიკური პროგრესი, რესურსების გამოყენება და ფინანსური ხარჯი პროექტის ერთი და იგივე რეალობის მიმართ გაანალიზდეს.

 

ამ არქიტექტურის შესახებ დამატებითი ინფორმაციისთვის იხილეთ DANAOS-ის მსჯელობა WBS-ისა და პროექტის ხარჯების კონტროლის შესახებ. რატომ არ არის მხოლოდ WBS საკმარისი პროექტის ხარჯების კონტროლისთვის

 

---

 

მთავარი დასკვნა

 

ინფორმაცია, რომ პროექტი „50%-ით დასრულებულია“, მის სამართავად საკმარისი არ არის.

 

ჩვენ უნდა ვიცოდეთ:

 

50% რისი?

 

შემდეგ კი:

 

რა ფასად?

 

რომელი რესურსების გამოყენებით?

 

რა ვადაში?

 

რომელი დაგეგმილი მოცულობისა და მწარმოებლურობის წინაშე?

 

რა ათვისებული ღირებულების შექმნით?

 

რადგან:

 

 

 

და როდესაც მიღწეული სამუშაოს ღირებულება უწყვეტად ედარება დაგეგმილსა და ფაქტობრივ ხარჯს, ჩვენ პროექტის უბრალო ანგარიშგებიდან მის კონტროლზე გადავდივართ.

 

ეს არის განსხვავება იმას შორის, იცოდე რომ სამუშაო მიმდინარეობს, და იცოდე, არის თუ არა პროექტი ეფექტიანი.